Luật sư tư vấn về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Nhà đầu tư nước ngoài triển khai dự án tại Việt Nam thường phải trải qua hai bước cấp phép chính: xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), sau đó mới xin Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Thời hạn cấp IRC là 05 ngày làm việc (dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư) hoặc 15 ngày làm việc (dự án không thuộc diện này), tính từ khi hồ sơ hợp lệ, theo Điều 38 Luật Đầu tư 2020.

Công ty Luật TNHH META LAW hỗ trợ nhà đầu tư từ nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, các quốc gia châu Âu và Mỹ thực hiện quy trình đầu tư tại Việt Nam. Phạm vi công việc có thể bao gồm rà soát phương án đầu tư, chuẩn bị hồ sơ, thực hiện thủ tục đầu tư và doanh nghiệp, hỗ trợ các thủ tục sau thành lập cũng như tư vấn những vấn đề phát sinh trong quá trình dự án đi vào hoạt động.

Vai trò của luật sư tư vấn đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài không chỉ là việc hoàn thiện một bộ hồ sơ để được cấp phép. Nhà đầu tư cần đồng thời giải quyết nhiều câu hỏi liên quan đến ngành nghề dự kiến kinh doanh, tỷ lệ vốn, địa điểm triển khai dự án, cơ cấu quản trị, nguồn vốn, nhân sự nước ngoài, hợp đồng với đối tác và các nghĩa vụ phải thực hiện sau khi doanh nghiệp đi vào hoạt động. Vì vậy, vai trò của luật sư tư vấn đầu tư nước ngoài thường bắt đầu từ trước thời điểm nộp hồ sơ và có thể kéo dài trong toàn bộ vòng đời dự án.

Một phương án đầu tư phù hợp cần được đánh giá trên tổng thể mục tiêu kinh doanh của nhà đầu tư thay vì chỉ dựa vào thời gian thực hiện thủ tục. Cùng một dự án, việc thành lập doanh nghiệp mới, mua vốn tại doanh nghiệp đang hoạt động hoặc hợp tác với một đối tác Việt Nam có thể tạo ra những yêu cầu quản trị và cách thức triển khai khác nhau. Luật sư có vai trò nhận diện các vấn đề này để nhà đầu tư lựa chọn phương án phù hợp trước khi phát sinh chi phí đáng kể.

1.1. Tư vấn lựa chọn hình thức đầu tư

Luật sư giúp nhà đầu tư cân nhắc giữa: thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn nước ngoài, góp vốn/mua cổ phần/mua phần vốn góp tại doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động, liên doanh với đối tác trong nước, hoặc ký hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) không thành lập pháp nhân mới — mỗi hình thức có ưu, nhược điểm riêng về mức độ kiểm soát, thời gian triển khai và nghĩa vụ pháp lý.

Việc lựa chọn không nên chỉ dựa trên mong muốn sở hữu tỷ lệ vốn cao nhất. Nhà đầu tư còn cần cân nhắc khả năng kiểm soát hoạt động, quan hệ với đối tác, nguồn lực hiện có tại Việt Nam, phương án huy động và chuyển vốn, kế hoạch quản lý doanh nghiệp cũng như mục tiêu thoái vốn trong tương lai. Với trường hợp dự kiến thành lập pháp nhân mới, nhà đầu tư có thể tham khảo thêm nội dung về thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để hình dung các bước công việc cần chuẩn bị.

1.2. Hỗ trợ thủ tục cấp phép đầu tư

Theo Điều 37 Luật Đầu tư 2020, dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài (và một số tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài) phải thực hiện thủ tục cấp IRC trước khi thành lập doanh nghiệp (xin ERC). Theo Điều 38 Luật Đầu tư 2020, thời hạn cấp IRC là 05 ngày làm việc kể từ khi có văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư (với dự án thuộc diện này), hoặc 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ (với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương). Luật sư chuẩn bị hồ sơ đúng quy chuẩn ngay từ đầu để hạn chế bị yêu cầu bổ sung, kéo dài thời gian xử lý.

Trong thực tế chuẩn bị dự án, thời gian xử lý không chỉ phụ thuộc vào thời hạn giải quyết của cơ quan nhà nước mà còn phụ thuộc vào mức độ đầy đủ và thống nhất của hồ sơ nhà đầu tư cung cấp. Các thông tin về chủ thể đầu tư, năng lực tài chính, mục tiêu dự án, vốn đầu tư, địa điểm, tiến độ và phương án triển khai cần được rà soát đồng bộ trước khi nộp. Khi thông tin giữa các tài liệu không thống nhất, nhà đầu tư có thể phải giải trình hoặc bổ sung, từ đó ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai dự án.

META LAW có thể hỗ trợ nhà đầu tư rà soát hồ sơ, chuẩn hóa thông tin và theo dõi quá trình xử lý. Nội dung tổng quan liên quan đến thủ tục đầu tư cũng là tài liệu tham khảo hữu ích trước khi doanh nghiệp xây dựng kế hoạch thực hiện tại Việt Nam.

1.3. Tư vấn pháp lý xuyên suốt vòng đời dự án

Bao gồm đất đai (thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, giải phóng mặt bằng), xây dựng (giấy phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy), môi trường (đánh giá tác động môi trường), lao động (giấy phép lao động, hợp đồng lao động cho chuyên gia nước ngoài) và thuế (ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu máy móc thiết bị tạo tài sản cố định).

Điểm quan trọng là các nhóm thủ tục này có thể liên quan trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án. Việc được cấp IRC và ERC không đồng nghĩa mọi hoạt động dự kiến đều có thể triển khai ngay trong mọi trường hợp. Doanh nghiệp cần tiếp tục xác định các công việc sau thành lập và các giấy phép liên quan đến hoạt động thực tế. Đối với những ngành nghề cần thủ tục chuyên ngành, nhà đầu tư có thể tham khảo nhóm dịch vụ pháp lý của META LAW để xác định phạm vi hỗ trợ phù hợp.

1.4. Hỗ trợ đàm phán, soạn thảo hợp đồng

Rà soát, đàm phán điều khoản hợp đồng liên doanh, hợp đồng chuyển giao công nghệ, hợp đồng thuê đất, thuê nhà xưởng với đối tác Việt Nam.

Hợp đồng là công cụ quan trọng để chuyển hóa phương án đầu tư thành các quyền và nghĩa vụ cụ thể giữa các bên. Khi tham gia một dự án có nhiều nhà đầu tư hoặc đối tác, các vấn đề về tỷ lệ góp vốn, quyền biểu quyết, quyền bổ nhiệm nhân sự quản lý, chuyển nhượng vốn, bảo mật thông tin, phân chia lợi ích và cơ chế xử lý bất đồng cần được làm rõ ngay từ giai đoạn đàm phán. Luật sư không thay thế quyết định thương mại của nhà đầu tư nhưng có thể hỗ trợ nhận diện các điều khoản có khả năng tạo ra rủi ro pháp lý trong tương lai.

1.5. Hỗ trợ giải quyết tranh chấp, khiếu nại

Khi phát sinh vướng mắc với cơ quan quản lý nhà nước hoặc tranh chấp với đối tác, luật sư hỗ trợ nhà đầu tư làm việc, khiếu nại hoặc tham gia tố tụng/trọng tài.

Đối với tranh chấp đầu tư hoặc thương mại, xử lý sớm thường giúp doanh nghiệp có nhiều phương án hơn so với việc chỉ tìm luật sư khi mâu thuẫn đã trở nên nghiêm trọng. Luật sư có thể rà soát hồ sơ, hợp đồng, thư từ và tài liệu giao dịch để xác định vấn đề cần ưu tiên xử lý, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn phương án thương lượng hoặc cơ chế giải quyết tranh chấp phù hợp với hồ sơ thực tế.

Các dịch vụ chính META LAW cung cấp cho nhà đầu tư nước ngoài

Dịch vụ luật sư tư vấn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam của META LAW được triển khai theo từng giai đoạn của dự án. Tùy nhu cầu, nhà đầu tư có thể yêu cầu hỗ trợ một thủ tục cụ thể hoặc sử dụng dịch vụ pháp lý xuyên suốt từ giai đoạn nghiên cứu phương án đến khi doanh nghiệp đi vào hoạt động.

Đối với dự án có nhiều hạng mục pháp lý, việc xây dựng danh sách công việc theo trình tự giúp nhà đầu tư kiểm soát tốt hơn những đầu việc phụ thuộc lẫn nhau. Đây cũng là cơ sở để xác định tài liệu nào phải được chuẩn bị từ nước ngoài, tài liệu nào cần sử dụng tại Việt Nam và thời điểm phù hợp để thực hiện từng thủ tục.

Trong quá trình hoạt động, khi thông tin của dự án thay đổi, doanh nghiệp cần chủ động rà soát ảnh hưởng đối với hồ sơ đầu tư. META LAW hiện có nội dung chuyên sâu về điều chỉnh nội dung Giấy chứng nhận đầu tư dành cho doanh nghiệp cần tìm hiểu thêm về nhóm thủ tục này.

Quy trình đầu tư nước ngoài điển hình tại Việt Nam

Quy trình cụ thể phụ thuộc vào hình thức đầu tư, ngành nghề, địa điểm dự án và đặc điểm của từng nhà đầu tư. Tuy nhiên, với mô hình thành lập doanh nghiệp để trực tiếp thực hiện dự án, nhà đầu tư thường cần chuẩn bị theo các giai đoạn từ nghiên cứu thị trường, xin IRC, thành lập doanh nghiệp đến hoàn thiện các công việc sau thành lập.

Bước 1: Nghiên cứu thị trường và lập đề xuất dự án

Nghiên cứu thị trường & lập đề xuất dự án — đánh giá điều kiện tiếp cận thị trường theo ngành nghề dự kiến, khảo sát địa điểm, sơ bộ tính toán vốn đầu tư và tiến độ giải ngân.

Đây là bước có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ quá trình sau đó. Nhà đầu tư nên xác định rõ lĩnh vực kinh doanh, sản phẩm hoặc dịch vụ dự kiến cung cấp, địa điểm triển khai, quy mô vốn và kế hoạch nhân sự. Thông tin này là cơ sở để luật sư rà soát phương án đầu tư và chuẩn bị nội dung hồ sơ nhất quán với kế hoạch kinh doanh.

Bước 2: Xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)

Xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) — nộp hồ sơ tại Sở Kế hoạch và Đầu tư (hoặc Sở Tài chính theo tổ chức tại một số địa phương) hoặc Ban Quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế tùy địa điểm dự án. Thời hạn: 05 ngày làm việc (dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư) hoặc 15 ngày làm việc (dự án không thuộc diện này), tính từ khi hồ sơ hợp lệ.

Trong giai đoạn này, luật sư thường tập trung kiểm tra tính thống nhất giữa thông tin nhà đầu tư, mục tiêu dự án, vốn, địa điểm và kế hoạch triển khai. Với nhà đầu tư là tổ chức nước ngoài, việc chuẩn bị tài liệu từ quốc gia nơi doanh nghiệp được thành lập nên được lên kế hoạch sớm để tránh ảnh hưởng đến tiến độ dự kiến.

Bước 3: Thành lập doanh nghiệp và nhận ERC

Thành lập doanh nghiệp (ERC) — sau khi có IRC, nộp hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp.

Ở bước này, doanh nghiệp cần xác định loại hình tổ chức, người đại diện theo pháp luật, cơ cấu quản trị và các nội dung đăng ký doanh nghiệp. Việc thiết kế cơ cấu quản trị nên phù hợp với tỷ lệ vốn và phương án kiểm soát mà các nhà đầu tư đã thống nhất, đặc biệt trong trường hợp có nhiều thành viên hoặc cổ đông đến từ các quốc gia khác nhau.

Nhà đầu tư có thể tham khảo dịch vụ thành lập doanh nghiệp của META LAW để tìm hiểu thêm về phạm vi hỗ trợ đối với thủ tục doanh nghiệp.

Bước 4: Hoàn tất thủ tục sau thành lập

Hoàn tất thủ tục sau thành lập — mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đăng ký thuế ban đầu, xin giấy phép con theo ngành nghề (nếu có), đăng ký lao động, bảo hiểm xã hội.

Đây là giai đoạn nhà đầu tư cần đặc biệt lưu ý bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là nhận được IRC và ERC mà còn phải đưa dự án vào hoạt động đúng kế hoạch. Các đầu việc sau thành lập nên được lập thành danh sách riêng theo đặc điểm dự án, từ đó xác định thủ tục nào có thể thực hiện song song và thủ tục nào cần hoàn thành trước khi triển khai một hoạt động cụ thể.

Bước 5: Triển khai dự án và báo cáo định kỳ

Triển khai dự án và báo cáo định kỳ — thực hiện đầu tư theo tiến độ đã đăng ký; thực hiện chế độ báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư theo quý/năm gửi cơ quan quản lý.

Khi dự án đi vào hoạt động, nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi sự phù hợp giữa tình hình triển khai thực tế và nội dung đã đăng ký. Nếu có thay đổi đáng kể về thông tin dự án, doanh nghiệp nên rà soát sớm để xác định có phát sinh thủ tục điều chỉnh hay không. Với dự án gần hết thời hạn hoạt động, có thể tham khảo nội dung về gia hạn Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Thời gian thực hiện toàn bộ quy trình trên thực tế thường dao động 15–45 ngày làm việc tùy quy mô, địa điểm và tính chất ngành nghề của dự án; các dự án có yếu tố đất đai, xây dựng hoặc thuộc ngành nghề có điều kiện thường mất thời gian dài hơn — con số này chỉ mang tính tham khảo, không áp dụng như nhau cho mọi dự án.

Dịch vụ luật sư tư vấn đầu tư nước ngoài của META LAW

META LAW cung cấp dịch vụ pháp lý cho nhà đầu tư ở nhiều giai đoạn khác nhau, từ nghiên cứu phương án đầu tư, chuẩn bị hồ sơ cấp phép đến hỗ trợ các vấn đề phát sinh khi dự án đã đi vào vận hành. Dịch vụ có thể được thiết kế theo từng thủ tục riêng lẻ hoặc theo một lộ trình tổng thể tùy tính chất dự án và yêu cầu của nhà đầu tư.

Với các dự án đầu tư nước ngoài, META LAW có thể hỗ trợ rà soát phương án thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn hoặc mua cổ phần, chuẩn bị hồ sơ IRC và ERC, rà soát hợp đồng, hỗ trợ điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư và phối hợp xử lý những thủ tục liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp sau khi thành lập.

Phạm vi hỗ trợ theo từng giai đoạn

• Tiếp nhận thông tin về nhà đầu tư và kế hoạch kinh doanh tại Việt Nam.
• Rà soát hình thức đầu tư dự kiến và những vấn đề pháp lý cần lưu ý.
• Hỗ trợ chuẩn bị thông tin, tài liệu và hồ sơ phục vụ thủ tục đầu tư.
• Hỗ trợ thực hiện thủ tục IRC và thành lập doanh nghiệp theo phương án của dự án.
• Rà soát các công việc pháp lý cần thực hiện sau khi doanh nghiệp được thành lập.
• Hỗ trợ soạn thảo, rà soát hợp đồng với đối tác, khách hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.
• Hỗ trợ các thủ tục điều chỉnh dự án khi có thay đổi trong quá trình hoạt động.
• Tư vấn xử lý tranh chấp và các vấn đề pháp lý phát sinh liên quan đến hoạt động kinh doanh.

Đội ngũ luật sư và chuyên gia của META LAW hoạt động trong các lĩnh vực doanh nghiệp, kinh doanh – thương mại, dự án đầu tư và các thủ tục pháp lý liên quan. Thông tin về nhân sự có thể tham khảo tại trang đội ngũ nhân sự META LAW.

Câu hỏi thường gặp về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Dự án nào bắt buộc phải xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)?

Theo Điều 37 Luật Đầu tư 2020, dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài và một số dự án của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện phải cấp IRC. Hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp vào doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động thường không phải thực hiện thủ tục này.

Việc xác định thủ tục cần thực hiện nên dựa trên cấu trúc đầu tư cụ thể. Nhà đầu tư cần làm rõ mình đang thành lập một tổ chức kinh tế mới để thực hiện dự án hay tham gia vào một doanh nghiệp Việt Nam đang hoạt động, bởi hai phương án có trình tự thực hiện khác nhau.

IRC và ERC khác nhau như thế nào?

IRC ghi nhận thông tin về dự án đầu tư (mục tiêu, quy mô vốn, địa điểm, tiến độ); ERC là giấy chứng nhận thành lập pháp nhân thực hiện dự án đó. Nhà đầu tư nước ngoài thường phải có IRC trước, sau đó mới xin ERC.

Có thể hiểu đơn giản, IRC gắn với dự án đầu tư, trong khi ERC gắn với doanh nghiệp được thành lập. Vì vậy, khi dự án hoặc thông tin doanh nghiệp thay đổi, nhà đầu tư cần xác định chính xác hồ sơ nào bị ảnh hưởng để thực hiện thủ tục phù hợp.

Thời gian cấp IRC mất bao lâu?

Theo Điều 38 Luật Đầu tư 2020: 05 ngày làm việc đối với dự án thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư; 15 ngày làm việc đối với dự án không thuộc diện này, tính từ ngày cơ quan đăng ký đầu tư nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Đây là thời hạn đối với việc cấp IRC. Tổng thời gian để dự án hoàn tất toàn bộ các bước và đi vào hoạt động có thể dài hơn do còn phụ thuộc vào thời gian chuẩn bị hồ sơ, quá trình thành lập doanh nghiệp và các thủ tục liên quan sau đó.

Kết luận

Luật sư tư vấn về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam có vai trò hỗ trợ nhà đầu tư kết nối kế hoạch kinh doanh với các thủ tục pháp lý cần thực hiện. Từ lựa chọn hình thức đầu tư, chuẩn bị IRC, thành lập doanh nghiệp, soạn thảo hợp đồng đến các công việc tuân thủ sau đầu tư, mỗi giai đoạn đều cần được chuẩn bị trên cơ sở thông tin cụ thể của dự án.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc chuẩn bị hồ sơ sớm và xây dựng lộ trình pháp lý trước khi triển khai các cam kết thương mại có thể giúp hạn chế tình trạng phải thay đổi kế hoạch sau khi đã ký hợp đồng, thuê địa điểm hoặc bố trí nguồn vốn. Đặc biệt với dự án thuộc ngành nghề có điều kiện, có yếu tố đất đai, xây dựng, lao động nước ngoài hoặc yêu cầu giấy phép chuyên ngành, tiến độ pháp lý nên được xem là một phần của kế hoạch triển khai dự án ngay từ đầu.

Công ty Luật TNHH META LAW cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và các dự án có yếu tố nước ngoài, bao gồm hỗ trợ thủ tục đầu tư, thành lập doanh nghiệp, rà soát hợp đồng, điều chỉnh dự án và các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình hoạt động. Nội dung tư vấn cho từng trường hợp cần căn cứ vào hồ sơ, ngành nghề, hình thức đầu tư và tình trạng thực tế của dự án tại thời điểm thực hiện.

Xem thêm các nội dung cùng chủ đề

• Quy định về thủ tục đầu tư
• Thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
• Điều chỉnh nội dung Giấy chứng nhận đầu tư
• Thủ tục gia hạn Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư
• Thành lập chi nhánh của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài
• Dịch vụ thành lập doanh nghiệp
• Luật sư doanh nghiệp tư vấn pháp lý toàn diện
• Dịch vụ pháp lý của META LAW