Đơn yêu cầu chia di sản thừa kế: Hướng dẫn soạn và thủ tục nộp

Trong quá trình giải quyết quyền thừa kế tại Việt Nam, đơn yêu cầu chia di sản thừa kế là bước quan trọng nhằm xác định, phân chia và công nhận phần di sản mà mỗi người thừa kế được hưởng theo quy định pháp luật. Đây không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần mà còn là cơ sở pháp lý giúp bảo vệ quyền lợi của người thừa kế, tránh phát sinh mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình.

Việc lập đơn đúng mẫu, trình bày rõ ràng và đầy đủ thông tin sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền dễ dàng xem xét, từ đó thúc đẩy quá trình giải quyết diễn ra nhanh chóng, minh bạch. Đặc biệt, trong các trường hợp có tranh chấp, đơn yêu cầu chia di sản đóng vai trò như chứng cứ quan trọng chứng minh yêu cầu hợp pháp của người nộp đơn.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào khái niệm, điều kiện, nội dung cần có trong đơn, kèm theo các lưu ý thực tế giúp bạn hạn chế sai sót và đảm bảo quyền lợi khi thực hiện thủ tục chia di sản thừa kế.

Khái quát về đơn yêu cầu chia di sản thừa kế

Đơn yêu cầu chia di sản thừa kế là gì?

Đơn yêu cầu chia di sản thừa kế là văn bản do cá nhân hoặc nhóm người thừa kế lập, nhằm đề nghị Tòa án hoặc tổ chức hành nghề công chứng tiến hành thủ tục chia di sản của người đã mất. Văn bản này cần xác định rõ ai là người nộp đơn, người chết là ai, di sản gồm những gì và mong muốn của người thừa kế đối với phần di sản đó. Nội dung càng rõ ràng thì khả năng được giải quyết nhanh càng cao.

Trên thực tế, đây là loại đơn thường được sử dụng trong hai trường hợp: khi chia thừa kế theo di chúc và khi chia thừa kế theo pháp luật. Dù theo hình thức nào, người làm đơn vẫn cần cung cấp đầy đủ thông tin chứng minh quan hệ thừa kế hợp pháp với người để lại di sản. Điều này giúp cơ quan giải quyết có đủ cơ sở xác định tính đúng đắn của yêu cầu.

Ngoài ra, đơn yêu cầu chia di sản thừa kế là một trong những giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ khởi kiện hoặc yêu cầu công chứng. Thiếu đơn, hồ sơ có thể bị trả lại hoặc yêu cầu sửa đổi, dẫn đến kéo dài thời gian xử lý.

Giá trị pháp lý của đơn yêu cầu chia di sản thừa kế

Một đơn yêu cầu hợp lệ có giá trị chứng minh người nộp đơn có nhu cầu chính đáng, rõ ràng và phù hợp với quy định pháp luật. Tòa án hoặc tổ chức công chứng sẽ dựa vào nội dung đơn để đánh giá phạm vi yêu cầu, xác minh các thông tin liên quan và làm căn cứ phân chia tài sản.

Đơn cũng là tài liệu giúp xác định ý chí của người thừa kế. Trong nhiều trường hợp, một số người thừa kế không mong muốn nhận phần di sản của mình, mà muốn nhường quyền hưởng cho người khác. Khi đó, nội dung đơn sẽ đóng vai trò thể hiện mong muốn cá nhân, giúp cơ quan có thẩm quyền giải quyết minh bạch, đúng quy định.

Một yếu tố nữa thể hiện giá trị của đơn là khả năng hạn chế tranh chấp. Khi các bên liên quan lập đơn rõ ràng, thống nhất ý chí, quá trình chia di sản sẽ diễn ra thuận lợi, tránh được các tranh chấp kéo dài, làm ảnh hưởng đến tình cảm gia đình cũng như thời gian giải quyết vụ việc.

Bạn đọc tham khảo thêm

Luật thừa kế không di chúc đầy đủ, giải đáp chi tiết

Cách lập di chúc hợp pháp

Điều kiện để nộp đơn yêu cầu chia di sản thừa kế

Các điều kiện cơ bản theo quy định pháp luật

Để nộp đơn yêu cầu chia di sản thừa kế, người nộp đơn bắt buộc phải đáp ứng một số điều kiện pháp lý. Thứ nhất, người này phải là cá nhân thuộc hàng thừa kế hợp pháp, hoặc người được chỉ định trong di chúc hợp lệ. Nếu không chứng minh được quyền thừa kế, cơ quan có thẩm quyền sẽ không chấp nhận yêu cầu.

Thứ hai, thời điểm yêu cầu chia di sản cần phù hợp với quy định pháp luật. Với yêu cầu chia di sản theo pháp luật, thời hiệu để yêu cầu chia thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản. Nếu đã hết thời hiệu, Tòa án có thể từ chối thụ lý yêu cầu, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép gia hạn hoặc khôi phục quyền yêu cầu.

Thứ ba, người làm đơn phải xác định được di sản thuộc sở hữu hợp pháp của người đã chết. Việc xác định này có thể dựa vào giấy tờ như: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ đỏ, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng sở hữu tài sản… Nếu thiếu giấy tờ, quá trình giải quyết có thể kéo dài do cần xác minh thông tin.

Điều kiện cụ thể trong một số trường hợp đặc biệt

Bên cạnh các điều kiện chung, một số tình huống đặc biệt cũng yêu cầu người nộp đơn đáp ứng thêm điều kiện cụ thể. Ví dụ, nếu người để lại di sản có nợ hoặc nghĩa vụ tài chính, người thừa kế cần xác định rõ phần tài sản còn lại sau khi trừ nghĩa vụ để làm cơ sở chia thừa kế. Điều này giúp tránh rủi ro phải gánh trách nhiệm tài chính không mong muốn.

Trường hợp có tranh chấp giữa các bên, người nộp đơn cần thể hiện rõ lập trường của mình trong đơn và chuẩn bị đủ giấy tờ chứng minh. Một số tranh chấp thường gặp gồm: tranh chấp về tính hợp lệ của di chúc, tranh chấp về tài sản chung – riêng, tranh chấp về hàng thừa kế… Mỗi loại tranh chấp đòi hỏi người nộp đơn chuẩn bị hồ sơ khác nhau.

Ngoài ra, nếu người thừa kế là trẻ vị thành niên hoặc người mất năng lực hành vi dân sự, người đại diện hợp pháp sẽ là người nộp đơn. Khi đó, cơ quan giải quyết sẽ yêu cầu giấy tờ chứng minh tư cách đại diện để đảm bảo quá trình chia thừa kế diễn ra khách quan, minh bạch.

Bạn đọc tham khảo thêm

Như thế nào là một di chúc hợp pháp?

Cách xác định hàng thừa kế theo pháp luật

Nội dung cần có trong đơn yêu cầu chia di sản thừa kế

Các mục thông tin bắt buộc trong đơn

Một đơn yêu cầu hợp lệ phải bao gồm đầy đủ các thông tin cần thiết. Trước hết, phần thông tin cá nhân của người nộp đơn là yếu tố bắt buộc, bao gồm họ tên, ngày sinh, địa chỉ cư trú, số CCCD/CMND, quan hệ với người để lại di sản. Đây là cơ sở để xác định người nộp đơn có quyền thừa kế hay không.

Tiếp theo, đơn cần mô tả đầy đủ thông tin về người chết: họ tên, năm sinh, năm mất, nơi cư trú cuối cùng và hoàn cảnh để lại di sản. Các thông tin này đóng vai trò xác định di sản và hàng thừa kế theo quy định pháp luật. Trong nhiều trường hợp, người nộp đơn cần cung cấp kèm theo giấy chứng tử để chứng minh thời điểm mở thừa kế.

Ngoài ra, đơn yêu cầu phải mô tả rõ tài sản đề nghị chia. Một số điểm cần nêu gồm:

• Loại tài sản (bất động sản, động sản, tài sản có giá trị…)

• Vị trí, đặc điểm, số hiệu tài sản

• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu
  Đây là phần quan trọng nhất giúp cơ quan có thẩm quyền xác định di sản.

Cách trình bày mong muốn chia di sản

Một nội dung không thể thiếu trong đơn yêu cầu là phần thể hiện mong muốn chia di sản. Ở phần này, người nộp đơn cần bày tỏ rõ đề nghị chia theo pháp luật hay theo di chúc, đồng thời nêu rõ tỷ lệ hoặc phần tài sản mà mình yêu cầu được hưởng. Mặc dù Tòa án hoặc công chứng viên sẽ chia theo quy định, nhưng việc nêu rõ mong muốn giúp quá trình xử lý thuận lợi hơn.

Trong trường hợp có nhiều người thừa kế cùng thống nhất phương án chia, nội dung này cần được thể hiện bằng văn bản hoặc chữ ký xác nhận. Điều này không chỉ giúp giảm thời gian xử lý mà còn hạn chế nguy cơ tranh chấp về sau. Ngược lại, nếu không đồng thuận, người nộp đơn cần ghi rõ lý do, kèm theo yêu cầu Tòa án xem xét.

Cuối cùng, phần kết đơn cần có chữ ký của người nộp đơn. Đây là điều kiện bắt buộc để đơn có giá trị pháp lý. Trường hợp nộp đơn tập thể, từng cá nhân cần ký đầy đủ để chứng minh sự tham gia của mình trong yêu cầu chia di sản.

Bạn đọc tham khảo thêm

LUẬT THỪA KẾ ĐẤT ĐAI KHÔNG DI CHÚC MỚI NHẤT

NGUYÊN TẮC CHIA THỪA KẾ THEO PHÁP LUẬT

Mẫu đơn yêu cầu chia di sản thừa kế

Trên thực tế pháp luật không quy định cụ thể Mẫu đơn yêu cầu chia di sản thừa kế gửi Tòa án. Tuy vậy, chúng ta có thể dựa vào Mẫu số 01-VDS về yêu cầu giải quyết việc dân sự (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 04/2018/NQ-HĐTP ngày 09 tháng 8 năm 2018 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao).

Mẫu đơn yêu cầu giải quyết việc dân sự:

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

 Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

 —————

ĐƠN YÊU CẦU GIẢI QUYẾT VIỆC DÂN SỰ

(V/v: …………………………………..)(1)

Kính gửi: Tòa án nhân dân…………………(2)

Người yêu cầu giải quyết việc dân sự:(3) …………………………………………………………………….

Địa chỉ:(4) ………………………………………………………………………………………………………………

Số điện thoại (nếu có): …………………………..; Fax (nếu có):…………………………………………

Địa chỉ thư điện tử (nếu có): ……………………………………………………………………………………..

Tôi (chúng tôi) xin trình bày với Tòa án nhân dân(5) ………………………………………………………. việc như sau:

– Những vấn đề yêu cầu Tòa án giải quyết:(6) ……………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………

– Lý do, mục đích, căn cứ của việc yêu cầu Tòa án giải quyết đối với những vấn đề nêu trên:(7)

…………………………………………………………………………………………………………………………

– Tên và địa chỉ của những người có liên quan đến những vấn đề yêu cầu Tòa án giải quyết:(8)

…………………………………………………………………………………………………………………………

– Các thông tin khác (nếu có):(9)…………………………………………………………………………………

Tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn yêu cầu:(10)

1. ………………………………………………………………………………………………………………………..
2. ………………………………………………………………………………………………………………………..
3. ………………………………………………………………………………………………………………………..

Tôi (chúng tôi) cam kết những lời khai trong đơn là đúng sự thật.

………, ngày…. tháng…. năm……. (11)

 NGƯỜI YÊU CẦU(12)

Hướng dẫn sử dụng mẫu đơn yêu cầu chia di sản thừa kế 

(1) Ghi loại việc dân sự mà người yêu cầu yêu cầu Tòa án giải Quyết theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự (ví dụ: Yêu cầu tuyên bố một người mất tích; yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật; yêu cầu hủy bỏ nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông; yêu cầu tuyên bố hợp đồng lao động vô hiệu;…).

(2) và (5) Ghi tên Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc dân sự; nếu là Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh thì ghi rõ tên Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nào (ví dụ: Tòa án nhân dân huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội); nếu là Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thì ghi Tòa án nhân dân tỉnh (thành phố) đó (ví dụ: Tòa án nhân dân tỉnh Hà Nam).

(3) Nếu người yêu cầu là cá nhân thì ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh và số chứng minh thư nhân dân/căn cước công dân/hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác của người đó; nếu là cơ quan, tổ chức thì ghi tên cơ quan, tổ chức và họ tên của người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó. Nếu là người đại diện theo pháp luật thì sau họ tên ghi “- là người đại diện theo pháp luật của người có quyền yêu cầu” và ghi rõ họ tên của người có quyền yêu cầu; nếu là người đại diện theo ủy quyền thì ghi “- là người đại diện theo ủy quyền của người có quyền yêu cầu theo văn bản ủy quyền được xác lập ngày ………” và ghi rõ họ tên của người có quyền yêu cầu. Trường hợp có nhiều người cùng làm đơn yêu cầu thì đánh số thứ tự 1, 2, 3,… và ghi đầy đủ các thông tin của từng người.

(4) Nếu người yêu cầu là cá nhân thì ghi đầy đủ địa chỉ nơi cư trú, nơi làm việc (nếu có) của người đó tại thời điểm làm đơn yêu cầu (ví dụ: thôn Bình An, xã Phú Cường, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội); nếu là cơ quan, tổ chức thì ghi địa chỉ trụ sở của cơ quan, tổ chức đó tại thời điểm làm đơn yêu cầu (ví dụ: trụ sở tại số 20 phố Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội).

(6) Ghi cụ thể những nội dung mà người yêu cầu yêu cầu Tòa án giải quyết.

(7) Ghi rõ lý do, mục đích, căn cứ của việc yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự đó.

(8) Ghi rõ họ tên, địa chỉ nơi cư trú, nơi làm việc (nếu có) của những người mà người yêu cầu nhận thấy có liên quan đến việc giải quyết việc dân sự đó.

(9) Ghi những thông tin khác mà người yêu cầu xét thấy cần thiết cho việc giải quyết yêu cầu của mình.

(10) Ghi rõ tên các tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn yêu cầu, là bản sao hay bản chính, theo thứ tự 1, 2, 3,… (ví dụ: 1. Bản sao Giấy khai sinh của ông Nguyễn Văn A; 2. Bản sao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn của ông Trần Văn B và bà Phạm Thị C;….).

(11) Ghi địa điểm, thời gian làm đơn yêu cầu (ví dụ: Hà Nội, ngày 08 tháng 12 năm 2018; Hưng Yên, ngày 18 tháng 02 năm 2019).

(12) Nếu người yêu cầu là cá nhân thì phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người đó; nếu là cơ quan, tổ chức thì người đại diện hợp pháp của cơ quan, tổ chức đó phải ký tên, ghi rõ họ tên, chức vụ của mình và đóng dấu của cơ quan, tổ chức đó. Trường hợp người yêu cầu là doanh nghiệp thì việc sử dụng con dấu thực hiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp. Trường hợp có nhiều người cùng yêu cầu thì cùng ký và ghi rõ họ tên của từng người vào cuối đơn yêu cầu.

Trên đây là những nội dung cơ bản về đơn yêu cầu chia di sản thừa kế. Nếu còn thắc mắc bất kỳ vấn đề gì, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi qua thông tin sau đây:

Liên hệ Công ty Luật TNHH META LAW:

• Địa chỉ: Tầng 5, 137 Hoàng Quốc Việt, Phường Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
• Hotline: 0869.898.809
• Website: https://metaasia.vn
• Email: tuvanmeta@gmail.com