Điều 170 Luật Đất đai 2013

Phạm vi điều chỉnh và vai trò của điều 170 luật đất đai 2013

Điều 170 luật đất đai 2013 là quy định trung tâm xác lập hệ thống nghĩa vụ pháp lý mà mọi người sử dụng đất phải tuân thủ trong suốt quá trình quản lý, khai thác và sử dụng đất. Nếu các điều luật về quyền sử dụng đất thể hiện lợi ích mà người sử dụng đất được hưởng, thì điều 170 đóng vai trò đối trọng, nhằm bảo đảm việc sử dụng đất diễn ra đúng mục đích, đúng quy hoạch và không xâm hại đến lợi ích chung của Nhà nước, cộng đồng và các chủ thể liên quan.

Về phạm vi điều chỉnh, điều 170 không phân biệt loại hình người sử dụng đất là hộ gia đình, cá nhân, tổ chức kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hay cộng đồng dân cư. Mọi chủ thể khi được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc nhận chuyển quyền sử dụng đất đều phải tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ được quy định tại điều luật này. Đây là cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực đất đai.

Trong thực tiễn, phần lớn các quyết định xử phạt vi phạm hành chính, thu hồi đất hoặc không cho phép thực hiện quyền của người sử dụng đất đều xuất phát từ việc không tuân thủ một hoặc nhiều nghĩa vụ theo điều 170 luật đất đai 2013. Do đó, việc hiểu rõ nội dung, phạm vi và cách áp dụng điều luật này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro pháp lý khi sử dụng đất.

Tìm hiểu thêm: Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực khi nào? Cần lưu ý điều gì

Nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới

Sử dụng đất theo đúng mục đích được giao, cho thuê

Nghĩa vụ đầu tiên và xuyên suốt được quy định tại điều 170 luật đất đai 2013 là sử dụng đất đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận. Mục đích sử dụng đất được ghi nhận cụ thể trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và là căn cứ pháp lý để xác định phạm vi quyền khai thác của người sử dụng đất.

Việc sử dụng đất sai mục đích, dù là cố ý hay vô ý, đều có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý nghiêm trọng như bị xử phạt hành chính, buộc khôi phục tình trạng ban đầu hoặc trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng, kéo dài thì có thể bị thu hồi đất. Trên thực tế, nhiều trường hợp người dân tự ý chuyển đất trồng cây lâu năm sang xây dựng nhà ở hoặc cho thuê kinh doanh khi chưa được phép đã bị xử phạt với mức tiền lớn và buộc tháo dỡ công trình vi phạm.

Quy định này thể hiện nguyên tắc quản lý đất đai thống nhất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Người sử dụng đất không được tự ý thay đổi mục đích sử dụng vì điều đó có thể phá vỡ quy hoạch chung, ảnh hưởng đến hạ tầng, môi trường và lợi ích của cộng đồng.

Bảo đảm ranh giới thửa đất và không lấn, chiếm đất

Bên cạnh mục đích sử dụng, điều 170 luật đất đai 2013 còn yêu cầu người sử dụng đất phải sử dụng đất trong phạm vi ranh giới thửa đất đã được xác định. Ranh giới này được thể hiện thông qua hồ sơ địa chính, bản đồ đo đạc và mốc giới thực địa.

Việc lấn, chiếm đất liền kề hoặc sử dụng vượt quá diện tích được giao là hành vi vi phạm pháp luật đất đai phổ biến, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh hoặc khu vực nông thôn chưa được đo đạc chính quy. Hành vi này không chỉ xâm phạm quyền lợi của người sử dụng đất liền kề mà còn làm phát sinh tranh chấp kéo dài, khó giải quyết.

Trong trường hợp phát sinh sai lệch về ranh giới do nguyên nhân khách quan như đo đạc qua nhiều thời kỳ, người sử dụng đất cần chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn để xác định lại mốc giới theo đúng quy định, tránh việc bị xem là vi phạm nghĩa vụ theo điều 170.

Tìm hiểu thêm: Những điểm mới của Luật Đất đai 2024 bạn cần nắm rõ

Nghĩa vụ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai

Các khoản nghĩa vụ tài chính bắt buộc

Theo điều 170 luật đất đai 2013, người sử dụng đất có nghĩa vụ thực hiện đầy đủ các khoản tài chính liên quan đến đất đai theo quy định của pháp luật. Các khoản này bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất, lệ phí trước bạ và các khoản phí, lệ phí khác theo quy định.

Việc thực hiện nghĩa vụ tài chính không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là điều kiện quan trọng để người sử dụng đất được thực hiện các quyền như chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất. Trong nhiều trường hợp, dù đã được cấp Giấy chứng nhận, nhưng do chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính nên người sử dụng đất vẫn bị hạn chế quyền định đoạt.

Từ góc độ quản lý nhà nước, nghĩa vụ tài chính về đất đai là nguồn thu quan trọng cho ngân sách, đồng thời là công cụ điều tiết thị trường bất động sản. Việc tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ này góp phần bảo đảm sự công bằng giữa các chủ thể sử dụng đất.

Hệ quả pháp lý khi không hoàn thành nghĩa vụ tài chính

Trường hợp người sử dụng đất chậm nộp hoặc không nộp các khoản tài chính theo quy định, ngoài việc bị tính tiền chậm nộp, còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Nghiêm trọng hơn, trong một số trường hợp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành hoặc xem xét thu hồi đất theo quy định pháp luật.

Trong thực tiễn, không ít trường hợp doanh nghiệp bị đình trệ dự án do chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai, dẫn đến không thể thực hiện các thủ tục pháp lý tiếp theo. Điều này cho thấy việc tuân thủ nghĩa vụ theo điều 170 luật đất đai 2013 cần được xem là ưu tiên hàng đầu trong quá trình sử dụng đất.

Nghĩa vụ đăng ký đất đai và kê khai biến động

Đăng ký đất đai lần đầu và đăng ký biến động

Một nghĩa vụ quan trọng khác được quy định tại điều 170 luật đất đai 2013 là nghĩa vụ đăng ký đất đai và đăng ký biến động khi có thay đổi liên quan đến quyền sử dụng đất. Đăng ký đất đai là cơ sở để Nhà nước quản lý thống nhất quỹ đất, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Khi có các thay đổi như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thay đổi mục đích sử dụng đất, thay đổi thông tin người sử dụng đất hoặc thay đổi hiện trạng thửa đất, người sử dụng đất có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký biến động trong thời hạn luật định. Việc không đăng ký biến động đúng thời hạn có thể dẫn đến xử phạt hành chính và làm phát sinh rủi ro pháp lý trong các giao dịch liên quan.

Ý nghĩa của nghĩa vụ đăng ký đối với an toàn pháp lý

Đăng ký đất đai và đăng ký biến động không chỉ là nghĩa vụ mà còn là biện pháp bảo vệ quyền lợi của chính người sử dụng đất. Khi thông tin đất đai được cập nhật đầy đủ trong hồ sơ địa chính, các giao dịch phát sinh sau này sẽ được bảo đảm về tính pháp lý, hạn chế tranh chấp và rủi ro vô hiệu hợp đồng.

Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do các bên không thực hiện đăng ký biến động sau khi nhận chuyển nhượng hoặc thừa kế, dẫn đến việc quyền sử dụng đất vẫn đứng tên chủ cũ. Điều này cho thấy nghĩa vụ theo điều 170 luật đất đai 2013 không chỉ mang tính bắt buộc mà còn có giá trị phòng ngừa rủi ro rất lớn.

Nghĩa vụ bảo vệ đất đai và tuân thủ quy định về môi trường

Bảo vệ đất, không làm suy thoái tài nguyên đất

Điều 170 luật đất đai 2013 yêu cầu người sử dụng đất có nghĩa vụ bảo vệ đất, không làm suy thoái, ô nhiễm hoặc hủy hoại đất. Nghĩa vụ này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khai thác đất đai gắn liền với sản xuất, kinh doanh, xây dựng và phát triển đô thị.

Việc sử dụng đất không hợp lý, khai thác quá mức hoặc xả thải trái phép có thể làm giảm chất lượng đất, ảnh hưởng đến môi trường sống và khả năng sử dụng đất lâu dài. Pháp luật đặt ra nghĩa vụ này nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, bảo đảm lợi ích cho các thế hệ hiện tại và tương lai.

Tuân thủ các quy định liên quan đến môi trường, xây dựng

Ngoài việc bảo vệ đất, người sử dụng đất còn phải tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, xây dựng và các quy định chuyên ngành khác có liên quan. Việc xây dựng công trình trên đất phải phù hợp với quy hoạch, có giấy phép xây dựng khi thuộc trường hợp phải xin phép và bảo đảm các yêu cầu về an toàn, môi trường.

Trong nhiều trường hợp, vi phạm các quy định này không chỉ dẫn đến xử phạt trong lĩnh vực xây dựng hoặc môi trường mà còn bị xem là vi phạm nghĩa vụ sử dụng đất theo điều 170 luật đất đai 2013, làm phát sinh nguy cơ bị thu hồi đất nếu vi phạm nghiêm trọng và kéo dài.

Bạn đọc tham khảo thêm

Điều 204 luật đất đai 2013

Mẫu đơn viết tay xin cấp sổ đỏ lần đầu

Điều 168 Luật Đất đai 2013

Nếu bạn đang tìm kiếm tư vấn pháp lý về Luật Đất đai hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả.
Liên hệ Công ty Luật TNHH META LAW:

• Địa chỉ: Tầng 5, 137 Hoàng Quốc Việt, Phường Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội.
• Hotline: 0869.898.809
• Website: https://metaasia.vn
• Email: tuvanmeta@gmail.com